Publicaties
Dit is een (onvolledige) lijst met boeken en brochures die door het HCAN zijn gepubliceerd. Sommige publicaties zijn tegen betaling nog te bestellen, anderen zijn gratis online in PDF formaat in te zien of te downloaden. Nog veel meer publicaties, brochures en documenten, ook van anderen, zijn te vinden in ons digitaal archief op Boeken over Noord of in te zien in ons bezoekerscentrum.
Waar de bommen vielen…
Stilstaan bij de putdeksels in Amsterdam-Noord 17, 25 en 28 juli 1943
Op 17 juli 1943 poogden de geallieerden de Fokkerfabriek in Amsterdam Noord te bombarderen. De bommen misten de Fokkerfabriek jammerlijk, maar raakten nogal wat burgerdoelen. Grote delen van de Van der Pekbuurt verwerden tot gruis, en zeker 206 bewoners zijn gedood. Ter herinnering aan die bombardementen, en aan de slachtoffers zijn in 2018 elf kleurrijke putdeksels geplaatst. De deksels verwijzen naar de gebeurtenissen, naar daders en slachtoffers, en verbeelden de effecten. Op de rand van de deksels staan de namen van de slachtoffers gegraveerd.
Om de boodschap te verduidelijken en om de verhalen nog levendiger te maken is deze wandelgids uitgekomen. Het is een lekker handzaam en informatief boekje, met wandelkaart, foto’s van de buurt en lijsten met de namen van de slachtoffers. Een mooi, klein eerbetoon.
In deze geheel herziene en uitgebreide versie van ‘Waar de bommen vielen’ staan overzichten van de namen van de slachtoffers per putdeksel, telkens met hun geboorte- en sterfdatum en hun laatste woonadres. Ook wordt de rol van de geallieerden en de regering in Londen belicht. Nabestaanden komen aan het woord met persoonlijke verhalen. Door HCAN-onderzoeker Jeannette van der Stelt worden die verhalen verzameld, met als uiteindelijke doel een website over de slachtoffers en hun families. “We willen deze burgerslachtoffers een gezicht geven door hun foto’s te tonen en hun verhalen te vertellen”.
Schellingwoude
leven op de scheiding van water en land
In de geschiedenis van Schellingwoude komt de strijd tegen het water steeds terug. Zo procedeert het vissersdorp een halve eeuw om het onderhoud van de zeedijk tot een gezamenlijke taak van de Waterlandse dorpen te maken. Uiteindelijk met succes. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelt de aanloop tot de Slag op de Zuiderzee zich pal voor Schellingwoude af. En dat heeft de bevolking geweten.
In 1917 landen op het vliegkamp aan het Buiten-IJ de eerste Nederlandse marinevliegers. Later volgen Italiaanse fascisten, Duitse generaals en andere belangrijke personen, zoals Charles Lindbergh die in 1933 met alle egards wordt ontvangen. Dit vliegkamp en de Oranjesluizen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog van strategisch belang, met de nodige gevolgen voor het dorp.
Velen kennen Schellingwoude dankzij de brug, die in 1957 over het IJ is aangelegd. Over en weer waren de IJ-oevers al sinds 1872 te voet bereikbaar via de grootse Oranjesluizen. Voor de oversteek echter blijft het Schellingwouderbootje de eerste keus. Toeristen
nemen dit bootje ook om van heel dichtbij de drukke Amsterdamse haven te ervaren.
Het water voor de deur en de volkstuinen in de rug, ingeklemd door de Zuiderzeeweg en de A 10-Noord, heeft het intieme Schellingwoude veel te vertellen. Lees over de verdwenen middenstand, het wel en wee van de school en de talrijke verenigingen, over de watersnood van 1916 en hoe de afsluiting van Zuiderzee het karakter van dit dorp heeft veranderd.
Dit rijk geïllustreerde boek laat een boeiend beeld zien van een intiem, eeuwenoud dorp gelegen op de scheiding van water en land.
Je gaat het pas zien als je het doorhebt
Begoniastraat 6 huis – gemeentelijk monument
Op 15 februari 2019 fietste ik bij ondergaande zon kriskras door de Van der Pekbuurt. Aan het eind van de Oleanderstraat baadden de blauwe poortdeuren in laat licht. Zo kwam ik in de Begoniastraat waar antikraak-studenten op 6 huis voor één avond ‘Studio Agatha’ hadden geopend. In het lege winkeltje en in twee kamertjes was hun kunst te zien. Zelf waren ze, toen ik er rondkeek, luidruchtig chillend in het tuintje achter de keuken.
Ik zag de vergane schoonheid van de terrazzovloer met ruwe sporen van honderd jaar gebruik, de wandtegels, het originele houtwerk in het halletje, het trapje en ik was op slag verliefd. Schoonheid zit niet altijd in volledigheid en gaafheid, maar schuilt vaak juist in wat er over is: in de sporen van hoe het was en hoe het is vergaan. Ik had meteen door dat dit winkeltje een verhaal vertelde.
Hoezeer dat het geval was, bleek pas goed toen we Begoniastraat 6 huis tijdelijk in gebruik kregen van eigenaar Ymere. Het stond op de nominatie verkocht te worden en zou dan van binnen gesloopt, opnieuw gefundeerd en volledig gerenoveerd worden.
We kregen de sleutel op 1 mei, dat kon voor korte tijd zijn, had Ymere gezegd. We maakten daarom snel een tentoonstelling die al op 11 mei 2019 werd geopend. Dat het een sprekend monument was, wilden we aan iedereen laten zien.
Als Amsterdam zich over ons ontfermt
De geschiedenis van de inlijving bij Amsterdam van de gemeenten Buiksloot, Nieuwendam en Ransdorp in 1921
In 1921 heeft Amsterdam een aantal gemeenten geannexeerd. Op de zuidoever van het IJ zijn de gemeenten Sloten en Watergraafsmeer tegen hun zin opgeheven. Maar op de noordoever vroeg Buiksloot in 1913 zelf om aansluiting bij Amsterdam. Vijf jaar later smeekten de bewoners van de gemeenten Nieuwendam en Ransdorp om bij Amsterdam te mogen horen. De hoofdstad had op de noordoever eigenlijk alleen interesse in het onbebouwde gebied ten zuiden van de Waterlandse Zeedijk. Zij wilde daar industrieën vestigen.
Maar onder druk van de provincie accepteerde Amsterdam tenslotte het hele grondgebied van de drie Waterlandse gemeenten. Zo werden de inwoners van de dorpen Buiksloot, Nieuwendam, Zunderdorp, Ransdorp, Durgerdam, Holysloot en Schellingwoude in 1921 Amsterdammers.
In de afgelopen jaren waren deze dorpen economisch enorm verzwakt. Als gevolg van de Eerste Wereldoorlog was er grote werkloosheid ontstaan. Vooral de bevolking van Nieuwendam leed honger als gevolg van het gebrekkige voedseldistributiesysteem. Bovendien was Waterland in 1916 zwaar getroffen door een grote overstroming. Tot overmaat van ramp vreesden de vissers uit Durgerdam en Schellingwoude de gevolgen van de voorgenomen afsluiting van de Zuiderzee. De noodlijdende gemeenten stonden aan de rand van de afgrond.
Door de invoering van het algemeen kiesrecht waren opeens alle mannelijke inwoners in staat hun mening te geven. Geheel onverwacht koos men voor aansluiting bij Amsterdam om uit de misère te komen. In Ransdorp zag men alleen nog licht in de toekomst “als Amsterdam zich over ons ontfermt”.
Nood aan den dijk
Watersnood 1916 (Uitgave Centrale Dorpenraad)
In de nacht van 13 op 14 januari 1916 werd Amsterdam-Noord getroffen door een grote Watersnood. Het hele gebied stond maandenlang onder water als gevolg van een dijkdoorbraak van de Zuiderzeedijk. Het boek Nood aan den dijk beschrijft de Watersnood van 1916 in Buiksloot, Durgerdam, Holysloot, Nieuwendam, Ransdorp, Schellingwoude en Zunderdorp. Het vertelt de gevolgen van de overstroming voor de bewoners en het gebied. Hoe verliep de hulpverlening en waar werden de mensen en dieren opgevangen? Wat troffen de bewoners aan toen zij eindelijk weer naar huis konden terugkeren en hoe verliep de schadeafhandeling? Uiteraard staat het boek ook stil bij de schuldvraag en de uiteindelijke gevolgen. Met veel persoonlijke verhalen en prachtige en vaak unieke foto’s.
Bestelinformatie
U kunt een publicatie bestellen door de bij het boek aangegeven prijs + € 5,00 verzendkosten over te maken naar rekeningnummer
NL76 INGB 0005 0934 80 t.n.v. Stichting Historisch Centrum Amsterdam-Noord met vermelding van de titel van de publicatie en de naam, het adres en de postcode van de ontvanger.
U kunt uw bestelling ook tijdens de openingstijden afhalen in ons bezoekerscentrum: in dat geval bespaart u de verzendkosten. Geef dit wel bij uw betaling aan door “Afhalen” te vermelden i.p.v. het bezorgadres. Bezorging of afhalen is pas mogelijk na ontvangst van uw betaling.